Xã hội Việt Nam đương đại đang trải qua những biến đổi sâu sắc và nhanh chóng trên mọi lĩnh vực. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng cùng sự phát triển bùng nổ của công nghệ thông tin, đặc biệt là internet và mạng xã hội, đã tạo ra những động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời mở ra những cơ hội chưa từng có cho giao lưu, tiếp biến văn hóa và tư tưởng. Trong bối cảnh đó, các hệ giá trị, luồng tư tưởng mới có điều kiện thuận lợi để hình thành, tiếp thu và lan tỏa trong đời sống xã hội. Tuy nhiên, mặt trái của quá trình này cũng đặt ra những thách thức không nhỏ, đặc biệt là nguy cơ xuất hiện và lan rộng những biểu hiện “lệch chuẩn” về tư tưởng. Thực tế cho thấy, những biểu hiện lệch chuẩn về tư tưởng, đạo đức, lối sống đang ngày càng trở nên rõ nét và đáng lo ngại trong một bộ phận giới trẻ, đặt ra những vấn đề cấp bách cần được nhìn nhận và giải quyết. Hiện tượng “lệch chuẩn” tư tưởng không còn là những trường hợp cá biệt, đơn lẻ mà đang có xu hướng trở thành một vấn đề mang tính hệ thống, phản ánh những bất cập trong đời sống xã hội và công tác tư tưởng. Nó không chỉ đơn thuần là sự sai lệch trong nhận thức cá nhân mà còn là biểu hiện của những vấn đề sâu xa hơn liên quan đến giáo dục, truyền thông, quản lý xã hội và sự tác động phức tạp của bối cảnh thời đại. “Lệch chuẩn” tư tưởng là một vấn đề đáng báo động, đang gây ra những ảnh hưởng tiêu cực sâu sắc đến các giá trị nền tảng của xã hội Việt Nam như văn hóa, đạo đức, lối sống; làm suy giảm niềm tin xã hội, gây mất ổn định chính trị - xã hội; và cuối cùng, làm suy yếu sức mạnh nội lực, khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đe dọa sự phát triển bền vững của đất nước. Do đó, việc nhận diện đúng bản chất, phân tích thấu đáo các biểu hiện, nguyên nhân, hệ lụy và đề ra những giải pháp đồng bộ, hiệu quả để ngăn chặn, khắc phục tình trạng này là một yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.